AKCİĞER KANSERİ TEŞHİS TEKNOLOJİLERİ ÇALIŞTAYI YAPILDI

-A +A

TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM) Malzeme Enstitüsü bünyesinde, Yüksek İhtisas Üniversitesi, Hacettepe Üniversitesi, Dumlupınar Üniversitesi ve Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Kanser Dairesi Başkanlığı iş birliği ile TÜBİTAK 1003 programı kapsamında yürütülen “Erken Evre Akciğer Kanseri Tanısı ve Taramalarında Nefes Havasındaki Uçucu Belirteçleri Tespit Edebilen Kimyasal Sensör Tabanlı Prototip Cihaz Geliştirilmesi”  isimli projenin çalıştayı 13 Şubat 2020 tarihinde gerçekleştirildi. Çalıştay, TÜBİTAK MAM Başkan Yardımcısı Doç. Dr. Murat MAKARACI, Malzeme Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Metin USTA’nın katılımlarının yanı sıra, çeşitli kamu kuruluşlarından ve üniversitelerden gelen çok sayıda katılımcı ile gerçekleştirildi.

Akciğer kanseri, dünyada ölüm oranı en yüksek değere sahip hastalıktır. 2018 yılında 2.1 milyon kanser hastasından 1.8 Milyonu ölüm ile sonuçlanmıştır. Ülkemizde ise yılda ortalama 25-30 bin kişi akciğer kanserinden hayatını kaybetmektedir. Akciğer kanserine yakalanma oranları bakımından; erkeklerde 100.000 kişide 59.3, kadınlarda ise bu oran 100.000 kişide 10’dur. Bu farkın erkeklerde sigara içme oranının yüksekliği nedeni ile oluştuğu göz ardı edilemeyecek bir gerçektir.

Tedavi süreçleri açısından akciğer kanseri değerlendirildiğinde hastaların %85’i lokal ileri yada metastatik evrede tanı aldığından dolayı  %90’ı ölmektedir.  Bununla birlikte hastalığın tarama ve tanısına yönelik birçok metot olmasına rağmen, bunlar genellikle ya duyarlılığı ve özgüllüğü yüksek olmayan, ya da invaziv yöntemlerdir. Bu nedenlerden dolayı erken evre akciğer kanserinin tanısının yapılabilmesinde kullanılacak non-invaziv yöntemlerin geliştirilmesi ve uygulamaya sokulması büyük önem arz etmektedir.

Calıştay, Prof. Dr. Metin USTA’nın açılış konuşması ve proje yöneticisi Dr. Cihat TAŞALTIN tarafından proje kapsamında gerçekleştirilen çalışmaları içeren sunum ile başladı. Katılımcılara; Prof. Dr. K. A. Salih EMRİ tarafından akciğer kanseri, TÜBA üyesi Prof. Dr. Bekir SALİH tarafından proje kapsamında nefes profili oluşturulması ve analizleri, öğretim üyesi Dr. Dilek YONAR tarafından projede değerlendirilecek hasta ve sağlıklı bireylerin seçim kuralları ile nefes profili oluşturulması çalışmaları, Doç. Dr İlke GÜROL tarafından ise sensör çalışmaları hakkında bilgiler sunuldu. Çalıştayın öğleden sonraki kısmında ise Prof. Dr. Mehmet Ali EBEOĞLU ve Prof. Dr. Feyzullah TEMURTAŞ tarafından sensör sistem donanımı ve veri işleme çalışmaları hakkında bilgi sunuldu. Ülkemizde hastalıkların nefesten teşhisi ve özellikle de akciğer kanserinin teşhisi odaklı çalışmalar yapan Prof. Dr. Zafer Ziya ÖZTÜRK, Doç. Dr. Abdullah KARADAĞ ve Doç. Dr. Ümit Hakan YILDIZ çalışmaları hakkında sunumlar yaptı.

Çalıştay kapsamında; 1003 projesinde gerçekleştirilen çalışmalar ile geliştirilmiş olan prototip cihaz ve elde edilen sonuçlar paylaşıldı.  Bu projede; akciğer kanserini evre 1 ve 2 de bireylerin nefes profilinde meydana gelen değişimi ölçerek, bireylerin akciğer kanseri olup olmadığını tespit etmeye yönelik prototip bir cihaz geliştirilmiştir. Halen test aşamasında olan prototip cihazın, TÜBİTAK 1004 ve SAYEM süreçleri ile nihai ürün haline gelmesi ve uç sağlık birimlerinde kullanılabilir olması planlanmaktadır. Proje kapsamında ayrıca; ülkemiz insanının nefes profilinin araştırılması yapılmıştır.  Sağlıklı ve akciğer kanseri hastalarının nefes profilinin değişimleri ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. SAYEM fazının tamamlanması ile ortaya çıkarılacak nihai ürünün, uç sağlık birimlerinde yer alması ve akciğer kanseri hastalarının erken teşhisinde önemli rol oynayacağı öngörülmektedir. 

27.02.2020